"किस्तामा बेच्दा बिक्री बढ्छ" — यो सबैलाई थाहा छ। तर EMI business को वास्तविक हिसाब धेरैले गर्दैनन्: पैसा कति समय बजारमा अड्किन्छ, कति जनाले default गरे नाफा शून्य हुन्छ, र cash flow मा कस्तो दबाब पर्छ। यो लेखमा एउटा सजिलो उदाहरणबाट पूरै कुरा हेर्नेछौं।
EMI बिक्रीको मूल संरचना
एउटा EMI बिक्रीमा सामान्यतया तीनवटा भाग हुन्छन्:
- Down payment — बिक्रीको दिन customer ले तिर्ने रकम
- Installment — बाँकी रकम केही महिनामा बाँडेर
- किस्ताको चार्ज — नगद मूल्यमाथि किस्ताका लागि थपिने अंश (पसलअनुसार फरक)
एउटा उदाहरण (अंकहरू बुझ्नका लागि मात्र)
मानौं तपाईंले एउटा फोन 18,000 टाकामा किन्नुभयो, नगदमा 20,000 टाकामा बेच्नुहुन्छ। किस्तामा दाम राख्नुभयो 22,000 टाका — 6,000 टाका down payment, बाँकी 16,000 टाका 8 महिनामा 2,000 का दरले।
| नगद बिक्री | किस्ता बिक्री | |
|---|---|---|
| बिक्रीको दिन हातमा आउने | 20,000 | 6,000 |
| कुल आम्दानी (सबै किस्ता पाए) | 20,000 | 22,000 |
| नाफा (खरिद मूल्य घटाएर) | 2,000 | 4,000 |
| पैसा पूरै फर्कन लाग्ने समय | तुरुन्तै | 8 महिना |
कागजमा किस्ताको नाफा दोब्बर छ। तर ध्यान दिनुहोस् — बिक्रीको दिन तपाईंको 18,000 टाकाको फोन गयो, हातमा आयो जम्मा 6,000। 12,000 टाका बजारमा अड्कियो, र त्यो 8 महिनासम्म बिस्तारै फर्कन्छ।
Risk: एक जनाले default गरे के हुन्छ
मानौं customer ले 3 वटा किस्ता तिरेर बन्द गरे। तपाईंले पाउनुभयो 6,000 + 6,000 = 12,000 टाका, जबकि फोनको खरिद मूल्य नै 18,000 थियो। अर्थात् 6,000 टाका नोक्सान — र यो एउटै default ले धेरै सफल किस्ता बिक्रीको पूरै नाफा मेटाइदिन सक्छ।
त्यसैले EMI business मा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा default rate कम राख्नु हो। यसलाई घटाउने उपायहरू:
- फोन lock: किस्ता नतिरे फोन चल्दैन — यही सबैभन्दा प्रभावकारी दबाब हो। (डिभाइस लकर)
- बढी down payment: customer को आफ्नै पैसा बढी लगानी भए उसले सजिलै छोड्दैन, र तपाईंको जोखिम पनि कम हुन्छ।
- Guarantor र NID: पहिचान पक्का भए सम्पर्कमा रहन सजिलो हुन्छ।
- Reminder: बिर्सिने किस्ता पहिल्यै सम्झाइदिनुहोस्। (रिमाइन्डरको भूमिका)
- Live location: customer गायब भए पनि फोन कहाँ छ थाहा हुन्छ। (लाइभ लोकेसन)
Cash Flow: किस्ता जति बढ्छ, capital उति चाहिन्छ
हरेक किस्ता बिक्रीमा पैसाको एउटा भाग केही महिनाका लागि बजारमा जान्छ। त्यसैले किस्ताको बिक्री अचानक धेरै बढाउँदा नयाँ stock किन्ने पैसा घट्न सक्छ। नियमका रूपमा:
- हरेक महिना हेर्नुहोस् बजारमा कुल कति पैसा किस्तामा अड्किएको छ।
- हरेक महिना किस्ताबाट कति पैसा आउनुपर्ने थियो, र वास्तवमा कति आयो — मिलाएर हेर्नुहोस्।
- नयाँ किस्ता बिक्री यसरी गर्नुहोस् कि supplier को भुक्तानीका लागि हातमा cash रहोस्।
Cash flow बारे विस्तृत: मोबाइल पसलको Cash Flow management।
कुन customer लाई किस्ता दिने
- पहिले समयमै चुक्ता गरेका पुराना customer — सबैभन्दा सुरक्षित।
- स्थायी ठेगाना र आम्दानीको स्रोत भएका customer।
- जति बढी down payment दिन तयार, उति राम्रो।
Software ले कसरी मद्दत गर्छ
सय-दुई सय किस्ताका customer खातामा सम्हाल्नु लगभग असम्भव छ। किस्ता फिचरमा हरेक सम्झौता, schedule, असुली र बक्यौता छुट्टै रहन्छ; defaulter report ले कसले ढिलो गरिरहेको छ देखाउँछ; र हरेक असुली तुरुन्तै हिसाबमा जोडिन्छ। त्यसैले तपाईंलाई सधैं थाहा हुन्छ बजारमा कति पैसा छ र कति आउनुपर्ने छ।
अन्तिम कुरा
EMI एउटा शक्तिशाली business model हो — यदि risk नियन्त्रणमा छ भने। नियम, फोन lock र सफा हिसाब भए किस्ता तपाईंको business को सबैभन्दा ठूलो growth engine बन्न सक्छ। PhoneSell Pro ले यसलाई कसरी सजिलो बनाउँछ, डेमो हेर्नुहोस्।
